Tại Sao Các Bác Sĩ Toàn Cầu Đang Chuyển Từ HbA1c Sang TIR (Time in Range)?

Trong suốt hơn bốn thập kỷ qua, xét nghiệm máu HbA1c được tôn vinh như “tiêu chuẩn vàng” để đánh giá hiệu quả điều trị bệnh tiểu đường. Bác sĩ yêu cầu bạn xét nghiệm mỗi 3 tháng một lần, và nếu con số dưới 7.0%, tất cả đều thở phào nhẹ nhõm. Thế nhưng, y học thực chứng thế kỷ 21 đang chứng kiến một sự dịch chuyển mang tính lịch sử: các chuyên gia nội tiết hàng đầu thế giới đang chuyển sự chú ý sang một thước đo mới chuẩn xác hơn – Chỉ số TIR (Time In Range).

Vì sao chỉ số HbA1c không còn là người phán xử duy nhất, và chỉ số TIR đang thay đổi cuộc sống của người bệnh tiểu đường ra sao?

1. Lời ngụy biện mang tên ‘Điểm trung bình cộng’ của HbA1c

Hãy xem xét một ví dụ thực tế trong lớp học: Một học sinh có hai bài kiểm tra bị điểm 0 và hai bài kiểm tra được điểm 10. Điểm trung bình cộng của em là 5.0. Một học sinh khác có cả bốn bài kiểm tra đều đạt điểm 5.0. Trên bảng điểm số học, hai em có năng lực như nhau; nhưng trong thực tế, em học sinh thứ nhất có sự thiếu hụt kiến thức vô cùng nghiêm trọng.

Đường huyết của người bệnh cũng hoàn toàn tương tự. Một người có HbA1c 7.0% có thể là kết quả của:

• Một đường cong êm ả, dao động ổn định trong vùng an toàn suốt cả ngày.
• Hoặc là một chuỗi ngày kinh hoàng: sáng sớm hạ đường huyết sâu (40 mg/dL), trưa vọt lên 300 mg/dL, chiều lại tụt dốc.

Hơn nữa, HbA1c còn bị sai lệch bởi tình trạng thiếu máu, bệnh lý huyết sắc tố (Thalassemia), bệnh thận mạn tính hoặc thai kỳ. Đó là lý do bạn cần một thước đo nhìn thấu từng phút chuyển động của đường huyết.

2. TIR (Time In Range) là gì và các phân vùng mục tiêu chuẩn quốc tế?

TIR (Time In Range) là tỷ lệ phần trăm thời gian trong 24 giờ mà đường huyết của bạn nằm trong phạm vi mục tiêu an toàn, thông thường là từ 70 đến 180 mg/dL (3.9 – 10.0 mmol/L).

Bên cạnh TIR, hệ thống báo cáo đường huyết chuẩn quốc tế (AGP – Ambulatory Glucose Profile) còn phân chia thêm 4 vùng đo lường sống còn:

1. TBR 1 (Time Below Range – Hạ đường huyết mức 1): Đường huyết từ 54 đến 69 mg/dL.
2. TBR 2 (Hạ đường huyết mức 2 – Rất nguy hiểm): Đường huyết < 54 mg/dL.
3. TAR 1 (Time Above Range – Tăng đường huyết mức 1): Đường huyết từ 181 đến 250 mg/dL.
4. TAR 2 (Tăng đường huyết mức 2 – Nghiêm trọng): Đường huyết > 250 mg/dL.

3. Bảng mục tiêu TIR chuẩn theo khuyến nghị ADA & EASD

4. Bằng chứng lâm sàng: Cứ tăng 10% TIR, biến chứng giảm ngoạn mục

Công trình nghiên cứu công bố trên tạp chí Diabetes Technology & Therapeutics đã chứng minh mối tương quan trực tiếp giữa chỉ số TIR và nguy cơ biến chứng mạn tính:

• Cứ mỗi 10% TIR tăng thêm: Nguy cơ mắc bệnh võng mạc đái tháo đường giảm tới 64%.
• Nguy cơ đạm niệu vi thể (Microalbuminuria – dấu hiệu sớm của suy thận) giảm 40%.
• Nguy cơ tử vong do biến cố tim mạch giảm rõ rệt, đồng thời chỉ số chất lượng cuộc sống (QoL) của người bệnh tăng cao vượt trội.

5. Làm thế nào để đo lường và nâng cao chỉ số TIR của bạn mỗi ngày?

Bạn không thể tính được TIR nếu chỉ dùng que thử bấm kim vài lần trong ngày, vì nó đòi hỏi hàng trăm điểm dữ liệu liên tục để vẽ nên bức tranh toàn vẹn. Sự ra đời của các thiết bị theo dõi đường huyết liên tục (CGM) đã biến việc theo dõi chỉ số TIR trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết:

1. Bạn chỉ cần nhìn vào biểu đồ tròn màu xanh trên ứng dụng điện thoại để biết hôm nay cơ thể mình đã ở trong vùng an toàn bao nhiêu phần trăm.
2. Mỗi khi thấy mũi tên bắt đầu hướng lên vùng TAR (> 180 mg/dL), bạn uống thêm một cốc nước lọc lớn và đi bộ 10 phút để kéo đường huyết trở lại vùng xanh an toàn.
3. Bạn chia sẻ báo cáo AGP chuẩn quốc tế với bác sĩ điều trị để được tinh chỉnh phác đồ thuốc một cách khoa học, không còn cảnh “dò dẫm” mù mờ.